70 jaar WO2

15 augustus 1945
Japanse delegatie tijdens de officiële overgave aan boord van het Amerikaanse schip Missouri

Voor het eerst hoort de Japanse bevolking de stem van keizer Hirohito. In een radiotoespraak vertelt de keizer het verbijsterende volk dat Japan capituleert. De Tweede Wereldoorlog is geëindigd.

6 augustus 1945
"Hiroshima aftermath" by U.S. Navy Public Affairs Resources Website - http://www.chinfo.navy.mil/navpalib/images/historical/hiroshima.jpg. Licensed under Publiek domein via Wikimedia Commons - https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hiroshima_aftermath.jpg#/media/File:Hiroshima_aftermath.jpg

Een Amerikaanse B-29 bommenwerper heeft op de Japanse stad Hiroshima een atoombom gegooid. De stad is weggevaagd en er zijn duizenden Japanners om het leven gekomen.

30 juli 1945
de USS Indianapolis (CA-35)

Het Amerikaanse oorlogsschip de USS Indianapolis (CA-35) is gezonken. Bijna 900 opvarenden komen om het leven.

23 juli 1944
Pierre Laval met op de achtergrond Petain tijdens zijn berechting

Maarschalk Henri Phillipe Petain zit op 23 juli voor het eerst in het beklaagdenbankje. Een van de Franse helden van de Eerste Wereldoorlog en voormalig staatshoofd van het Vichy-regime staat terecht voor collaboratie met de Duitsers.

17 juli 1945
v.l.n.r. Stalin, Truman en Churchill

De Conferentie van Potsdam begint. De Amerikaanse president Harry Truman, Sovjetleider Josef Stalin en de Britse premier Winston Churchill komen bijeen om te praten over het na-oorlogse Europa.

5 juli 1945
De bevolking begroet Amerikaanse en Filipijnse troepen op Leyte beach na de bevrijding.

De bloedige strijd tussen de Japanners en de Amerikanen op de Filipijnen is tot een einde gekomen. De Amerikaanse generaal Mac Arthur verklaart dat de Filipijnen is bevrijd en dat de Japanners zijn verslagen.

21 juni 1945
Amerikaans vliegtuig vliegt over de hoofstad Naha

Na een strijd van bijna drie maanden hebben de Amerikanen het Japanse eiland Okinawa veroverd van de Japanners.

5 juni 1945
vlnr. Montgomey (Groot-Brittannie), Eisenhower (V.S.), Sjoekof (Sovjet-Unie) en De Lâtre de Tassigny (Frankrijk) vlak voor het ondertekenen van de Verklaring van Berlijn.

De geallieerden gaan Duitsland opdelen in vier zones. Dit staat in de Verklaring van Berlijn. De Sovjet-Unie, Frankrijk, Groot-Brittannië en de Verenigde Staten besturen allemaal een deel van Duitsland.

25 mei 1945

In luchtaanvallen verspreid over twee dagen is Tokio opnieuw doelwit van hevige bombardementen. Per aanval gooien de geallieerden meer dan 4000 ton bommen op de stad. 

23 mei 1945

Voormalig leider van de SS Heinrich Himmler is op 20 mei 1945 door de Britten gearresteerd. Drie dagen na zijn arrestatie pleegt hij zelfmoord.

8 mei 1945

Drie dagen na de bevrijding is het Rijksbureau voor Oorlogsdocumentatie opgericht. Dit rijksbureau heeft als doel om de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in kaart te brengen.

5 mei 1945

Nederland is bevrijd. Na vijf jaar komt er een einde aan de Duitse bezetting van Nederland. In een toespraak op de radio benoemt koningin Wilhelmina de hernieuwde vrijheid: ''Eindelijk zijn wij weer baas op eigen erf en aan eigen haard.”

30 april 1945

Hitler en zijn vrouw Eva Braun heeft zelfmoord gepleegd. Kort na Hitlers dood, op 2 mei, valt Berlijn in Russische handen.

25 april 1945

De Verenigde Naties zijn opgericht in San Francisco tijdens de ‘United Nations Conference on International Organisations’.  Aan deze twee maanden durende conferentie nemen vijftig landen deel, waaronder het Koninkrijk der Nederlanden. Op 26 juni ondertekenen de landen het Handvest van de Verenigde Naties.

15 april 1945

Het concentratiekamp Bergen-Belsen is door de Engelsen bevrijd. In totaal zijn er nog circa 60.000 gevangenen in het kamp aanwezig.

6 april 1945

De Georgiërs die deel uitmaken van het Duitse leger komen in opstand tegen de Duitsers. Deze opstand duurt tot de aankomst van de Canadezen op 20 mei.

4 april 1945

De laatste Duitse troepen verlaten Hongarije na een relatief korte bezetting van een jaar. In dit laatste oorlogsjaar begint ook de Jodenvervolging. Naar schatting worden 600.000 Joodse Hongaren vermoord.

29 maart 1945

De Duitsers eindigen het zogenoemde V1-offensief op Londen. Tussen 12 juni en 29 maart komen bij de vele V1-inslagen 6000 Britten om. 

23 maart 1945

Operatie Plunder onder leiding van de Britse veldmaarschalk Bernard Montgomery is gestart. De geallieerden willen de Rijn oversteken. Hiermee hopen ze een snelle overwinning op Nazi-Duitsland te forceren.

13 maart 1945

De Nederlandse koningin keert voor het eerst terug naar Nederland sinds zij naar Engeland is gevlucht in mei 1940. Zij bezoekt het reeds bevrijde zuidelijke deel van Nederland.

3 maart 1945

De Filipijnse hoofdstad Manilla is bevrijd. In een zeer bloedige strijd hebben Amerikaanse en Filipijnse soldaten de laatste Japanse bolwerken ontruimd. De stad ligt in puin en ongeveer honderdduizend burgers zijn omgekomen.

23 februari 1945

Het derde kabinet Gerbrandy is aangetreden. Minister president Gerbrandy leidt de Nederlandse regering in ballingschap vanuit London voor het vijfde jaar op rij. Dit ‘overgangskabinet’ blijft aan totdat Nederland bevrijd is. 

13 februari 1945
De stad Dresden na het bombardement

Dresden is hevig gebombardeerd door de geallieerden en grotendeels verwoest. De aanvallen, die twee dagen duren, kosten aan 25.000 mensen het leven.

4 februari 1944

Roosevelt (Verenigde Staten), Stalin (Sovjet-Unie) en Churchill (Groot-Brittannië) zijn in Jalta op de Krim samengekomen om afspraken te maken over de toekomst van Europa na de Tweede Wereldoorlog. De geallieerde leiders zijn in Jalta, omdat Stalin zijn land niet wil verlaten.

27 januari 1945
Toegangspoort concentratiekamp Auschwitz

Sovjetsoldaten hebben concentratie- en vernietigingskamp Auschwitz-Birkenau bevrijd. Tussen 1940 en 1945 zijn er 1,3 miljoen mensen vermoord. Bij de bevrijding zijn er ongeveer 7500-8000 gevangenen in leven.

16 december 1944
Amerikaanse strijdkrachten tijdens het Ardennenoffensief.

De geallieerde troepen zijn totaal verrast door het Duitse offensief in de Belgische Ardennen. In de dagen voor kerst probeert Hitler een gat te slaan tussen de Britse en de Amerikaanse troepen om zo op te rukken naar Antwerpen.

3 december 1944

Een antiregeringsdemonstratie van de Griekse communistische partij is door het leger neergeslagen. Hierbij vallen 28 doden. Het is één van de vele confrontaties tussen Griekse communisten en niet-communisten tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog.

22 november 1944
Fransen in de stad Metz

De geallieerden hebben in hun opmars de belangrijke Franse stad Metz veroverd. De Elzas is nog niet helemaal bevrijd, maar de Wehrmacht verliest wel steeds meer terrein in Frankrijk.

10 november 1944
Rotterdamse mannen lopen over straat. Genomen vanuit een woning aan de Oudedijk in Rotterdam

Het is de grootste razzia in de Tweede Wereldoorlog in Nederland: de Razzia van Rotterdam. Op 10 en 11 november 1944 pakken de Duitsers 52.000 Rotterdammers tussen de zeventien en veertig jaar op en sturen deze mannen als dwangarbeiders naar Duitsland.

5 november 1944
Zicht op het stadhuis (1916) Foto: Wikimedia Commons, C. Steenbergh, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (cc-by-sa-3.0  nl)

In de nacht van 4 op 5 oktober blazen Duitse militairen onaangekondigd het stadhuis van Heusden op. In de kelders van het stadhuis schuilen veel Heusdenaren. Door de explosie stort het stadhuis in. 138 inwoners van het Brabantse stadje komen om.

28 oktober 1944
Koning Boris III praat met een vrouw

Bulgarije tekent een wapenstilstandsverdrag met de Sovjet-Unie. Hierdoor verliest Nazi-Duitsland een bondgenoot en vergroot de Sovjet-Unie zijn invloedssfeer in Oost-Europa.

23 oktober 1944
Een konvooi nadert de Filipijnse kust

Om een invasie op het eiland Leyte in de Filipijnen te voorkomen, vallen de Japanners bij dit eiland de geallieerden aan. De slag in de Golf van Leyte loopt voor de Japanners uit op een grote mislukking. De Japanse marine wordt verslagen en speelt na deze nederlaag geen strategische rol meer.

18 oktober 1944
Volkssturmers staan in gelid. (Bron: Bundesarchiv)

Op bevel van Hitler moeten alle Duitse mannen tussen de zestien en zestig jaar de wapens oppakken. Wegens een tekort aan mankracht rekruteert het Duitse leger burgers die eerder nog niet geschikt waren voor militaire dienst.

11 oktober 1944
De Baarsjesstraat gezien van de Langevieleweg te Middelburg.

De geallieerden bombarderen vanaf begin oktober de zeedijken om Walcheren. Om de Duitse troepen te verzwakken moet het gebied onder water worden gezet. Op 11 oktober vallen er bommen op de dijk tussen Veere en Vrouwenpolder.

1 oktober 1944
Verwoestingen in Putten. Foto uit 1945

Een verzetsbeweging pleegt in Putten een aanslag op een auto met daarin Duitse officieren. De Duitsers reageren met represaillemaatregelen. Ze sturen de meeste mannen uit Putten naar dwangarbeiderskampen in Duitsland en steken een deel van het dorp in brand.

23 september 1944
Burgers tijdens de evacuatie van Arnhem

Arnhem is tijdens ‘Operation Market Garden’ een frontstad geworden. De Duitsers besluiten daarom dat de stad in stelling moet worden gebracht. Op bevel van het Duitse leger moeten de inwoners van Arnhem de stad verlaten.

17 september 1944
Landende parachutisten bij Operatie Market Garden

Om de Duitsers in het westen van Nederland in te sluiten en om door te stoten naar het Ruhrgebied starten de geallieerden een nieuw gewaagd offensief in de opmars richting Duitsland: Operation Market Garden.

Kinderen worden in Westerbork op transport gezet naar vernietigingskamp Auschwitz. Deze foto is een still uit de zogenoemde 'Westerbork-film’.

Ruim twee jaar lang zijn mensen vanuit kamp Westerbork gedeporteerd naar Oost-Europa. Op 13 september 1944 vertrekt de 97ste en laatste trein. 279 personen gaan die dag naar concentratiekamp Bergen-Belsen.

5 september 1944
Op het Rijswijkseplein in Den Haag staan mensen op straat om de geallieerde bevrijders te verwelkomen zwaaiend met Britse en Nederlandse vlaggetjes.

Duitsers en NSB-ers vluchten naar het oosten. Is de bevrijding aanstaande? De geallieerden staan namelijk op Nederlandse bodem. Het blijkt een vergissing. De bevrijding van heel Nederland laat nog maanden op zich wachten. 5 september 1944 is een ‘Dolle Dinsdag’.

25 augustus 1944
Charles de Gaulle marcheert door de Franse hoofdstad

De Duitse generaal Dietrich von Choltitz geeft Parijs ongeschonden over aan Franse troepen. De dag erna volgt een overwinningsparade van de geallieerden over de Champs-Élysées.

23 augustus 1944

De Roemeense dictator Ion Antonescu is na een staatsgreep door de Roemeense koning Michaël vastgezet in de koninklijke postzegelkluis. Hiermee verliest nazi-Duitsland een bondgenoot en vergroot de Sovjet-Unie zijn invloedssfeer in Oost-Europa.

15 augustus 1944
Geallieerden landen in Zuid-Frankrijk

Amerikaanse en Franse militairen zijn geland in Zuid-Frankrijk en weten snel gebieden te veroveren van de Duitse bezetter. ‘Operatie Dragoon’ is een groot succes. In september komen de oprukkende troepen uit Noord-Frankrijk en de geallieerden uit Zuid-Frankrijk elkaar voor het eerst tegen.

9 augustus 1944

23 medewerkers van verzetsblad Trouw zijn ter dood veroordeeld. Op 9 en 10 augustus 1944 voeren de nazi’s het vonnis uit. Een groot verlies voor de illegale krant.

1 augustus 1944
Duitse militairen tijdens de opstand in Warschau

Als het Sovjetleger de Poolse hoofdstad Warschau nadert, pakken de Polen de wapens op tegen de Duitse bezetter. Het is het begin van een zeer bloedige strijd en de complete verwoesting van de stad Warschau.

25 juli 1944
Uitgerookte voertuigen in de buurt van Falaise

Zeven weken na de landing in Normandië doorbreken de geallieerden met luchtaanvallen en grondgevechten de Duitse stellingen. Na zeven dagen is de zogenoemde ‘Operatie Cobra’ afgerond en trekken de geallieerden richting het noordoosten van Frankrijk.

17 juli 1944
Rommel inspecteert Atlantik Wall

De in Duitsland gelauwerde Rommel is tijdens een inspectie van de westelijke frontlinie gewond geraakt en naar een ziekenhuis afgevoerd. De positie in de Weermacht van de ‘woestijnvos’ is hiermee onder druk komen te staan. Günther von Kluge vervangt hem.

10 juli 1944
Twee Joodse Nederlanders in Westerbork. De vrouw en de baby zijn via Bergen-Belsen in Palestina terechtgekomen.

Midden in de oorlog vindt er een bijzondere uitwisselingsactie tussen Duitsland en Groot-Brittannië plaats. 222 Joden uit concentratiekamp Bergen-Belsen zijn uitgeruild tegen Duitsers die in Palestina wonen. Na een lange en zware treinreis van elf dagen komt de Joodse groep aan in Haifa.

1 juli 1944

Afgevaardigden van 44 landen komen bijeen voor een monetaire conferentie in Bretton Woods. Doel: het bereiken van een akkoord over de inrichting van de internationale economie na de Tweede Wereldoorlog.

27 juni 1944

De strategisch belangrijke havenstad is na een heftige strijd veroverd door de geallieerden. Dit verlies is voor het Duitse leger een zware klap.

20 juni 1944

Japanners en de geallieerden vechten al weken tegen elkaar op het Indische eiland Biak. Op 20 juni komen alle vliegvelden in Amerikaanse handen en komt er langzaam een eind aan de strijd.

11 juni 1944

In Nederland laait het verzet tegen de Duitse bezetter op. Op klaarlichte dag pleegt een knokploeg van het verzet een overval op het Huis van Bewaring in Arnhem. De actie is geslaagd, 56 mensen worden bevrijd.

9 juni 1944

Niet alleen het westfront beweegt. Drie dagen na D-day starten de Sovjets een groot offensief in Karelië. Met zwaar geschut dwingt het Rode Leger de Finnen terug.

6 juni 1944
Schepen van de geallieerden voor de kust van Normandië (BeeldbankWO2 - NIOD)

Het is D-day. Met meer dan 5000 schepen arriveren de geallieerden op de stranden van Normandië. Luchttroepen landen achter de Duitse linies. De invasie is een feit, operatie Overlord is begonnen.