22 februari 2018

De muur van Mussert wordt rijksmonument

De muur van Mussert in Lunteren

Minister Van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) heeft  de aanwijzing van de zogeheten 'muur van Mussert' als rijksmonument in gang gezet.  Hierdoor krijgt deze muur een beschermde status.

Vorige maand maakte het NOS journaal een item over de zogeheten ‘muur van van Mussert’ in Lunteren met NIOD-informatiespecialist René van Heijningen, die daar eerder een boek over schreef. Grote vraag bij het bouwwerk was altijd: wat doen we ermee? Breken we het af of wordt het een monument? Het NIOD pleitte er eerder voor om er een rijksmonument van te maken. De muur is het enige Nederlandse bouwwerk dat herinnert aan de opkomst van de Nationaal Socialistische Beweging (NSB). Studenten van de WUR lanceerden vorige maand een plan voor een ‘Bedenkmonument’. Bekijk het NOS item (dat begint op 18.32 min).

Achtergrond: Uitzinnige mensenmassa’s

Waar de Duitse nazi's in de jaren dertig ieder jaar in september in Neurenberg hun opwachting maakten om  van de hogepriester van het nazisme, Adolf Hitler, de zegen te ontvangen, trokken hun Nederlandse geestverwanten van de NSB op tweede pinksterdag naar de heilige grond in Lunteren. De beelden van eindeloos marcherende formaties en uitzinnige mensenmassa's in Neurenberg zijn bekend. Ging het er op de Veluwe net zo aan toe? 

Een getrouwe kopie van Neurenberg – althans in architectonische zin – is  'Lunteren' in ieder geval niet geworden. De bouwers lieten zich door andere Duitse voorbeelden inspireren. Maar wellicht juist daardoor maakte Heinrich Himmler, Reichsführer-SS en de op één na machtigste man van nazi-Duitsland, in 1942 tijd vrij om het bouwwerk te bekijken. Ook Rijkskommissaris Arthur Seyss-Inquart kwam het NSB-terrein bewonderen.

Natuurlijk was NSB-leider Mussert er vaak te vinden, bij de muur die na de oorlog zijn naam zou gaan dragen. Maar verder was het er stil tijdens de bezetting. Na 22 juni 1940 vonden er in Lunteren  geen grote NSB-bijeenkomsten meer plaats. En toch gaan er vandaag stemmen op om de muur als symbool van collaboratie voor de toekomst te bewaren, om er een monument van te maken.

Het boek ‘De Muur van Mussert’

In het boek ‘De Muur van Mussert’ vertelt NIOD-informatiespecialist René van Heijningen het verhaal van dit bijzondere staaltje van nationaalsocialistische bouwlust. Wat stond de NSB voor ogen en slaagde zij in haar opzet? Waarom koos de beweging uitgerekend voor Lunteren? Hoe ging het er tijdens de bijeenkomsten aan toe? Waarom vonden er na juni 1940 geen manifestaties meer plaats? En is de Muur van Mussert inderdaad als een symbool van collaboratie te beschouwen? Een bijzonder boek over een beladen bouwwerk. Verder lezen?