24 februari 2016

Op 25 en 26 februari 1941 legden veel Nederlanders het werk neer. Er werd gestaakt uit protest tegen de Jodenvervolgingen. De staking begon in Amsterdam en breidde uit naar Hilversum, de Zaanstreek, Haarlem, Velsen en Utrecht. De Duitse bezetter drukten deze zogeheten 'Februaristaking' met veel geweld de kop in. De Februaristaking was een van de grootste protesten tegen het naziregime in Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In het archief van het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies liggen bijzondere collecties die gaan over de Februaristaking.

Het pamflet: De oproep 'Staakt!' voor deelname aan de Februaristaking te Amsterdam op 25 en 26 februari 1941.
Het pamflet: De oproep 'Staakt!' voor deelname aan de Februaristaking te Amsterdam op 25 en 26 februari 1941.

Archieven

Het NIOD beschikt over bijzonder archiefmateriaal gerelateerd aan de Februaristaking. Hieronder een selectie:

254   Februaristaking 1941

Dit archief betreft het onderzoeksmateriaal dat door het NIOD is verzameld ten behoeve van de publicatie van Ben Sijes: De Februaristaking, 25-26 Februari 1941 (’s-Gravenhage, 1954). Interessant zijn met name de gesprekken die na de oorlog zijn gevoerd met direct betrokkenen. Onderdeel van dit onderzoek vormde ook een uitvoerige enquête, waarbij de oud-stakers, maar bijvoorbeeld ook Amsterdamse politieambtenaren vragenlijsten hebben ingevuld. Voorts bevat dit archief een flinke hoeveelheid afschriften/duplicaten van documenten die rond de stakingsdagen zijn opgesteld. Zo ontstaat een goed beeld van wat zich heeft afgespeeld bij de aanloop, de staking en de nasleep.

558 Illegale Pamfletten

Dossier 27.1–27.28 bevat diverse pamfletten die tijdens de staking in 1941 zijn gedrukt en verspreid. Hierin onder andere het beroemde pamflet tot oproeping: ‘Staakt! Staakt! Staakt!’. Van dit pamflet is slechts één exemplaar bewaard gebleven.

077  Generalkommissariat für das Sicherheitswesen (Höhere SS- und Polizeiführer Nord-West)

Dit archief van de beruchte leider van de SS en Duitse politiediensten in Nederland, Hanns Albin Rauter, bevat stukken betreffende de Februaristakingen en de nasleep. Deze documenten geven een beeld van de Duitse reactie en maatregelen op de uitgebroken staking.

249-0231   Dossier - Februaristaking 1941

Dit dossier bevat een flinke hoeveelheid documenten van uiteenlopende aard met betrekking tot de staking, zoals ooggetuigenverslagen, interviews door het NIOD met direct betrokkenen, en verklaringen van SD-chef Willy Lages over de Duitse reacties tijdens de staking.

Herdenking

Op donderdag 25 februari vindt bij de Dokwerker op het Jonas Daniel Meijerplein in Amsterdam de Februaristakingherdenking plaats. Voor meer informatie zie 75 jaar herdenking Februaristaking.

Ook in andere steden wordt er stilgestaan bij deze staking.

Documentaire

Bekijk hier de documentaire De Stakende stad over de Februaristaking