8 mei 2020

Op 8 mei 2020 bestaat het NIOD 75 jaar. Wij vroegen een aantal mensen uit de wetenschap, media en politiek om een reflectie op het werk en de betekenis van het NIOD.

“Voor mijn geboortedorp en mijn familie persoonlijk heeft het NIOD de unieke dienst geleverd door de achtergronden van de razzia in Putten in 1944 en de nasleep ervan in kaart te brengen. Met dank aan de dossiers van de bijzondere rechtspleging en het prachtige boek van Madelon de Keizer kunnen oorlog en geweld decennia later alsnog worden opgehelderd. Dat draagt bij aan waarheidsvinding, rechtsherstel, maar ook aan verwerking. Het NIOD is voor Nederland als geheel een parel in de kroon van historische instituten: het is niet alleen archief, maar ook baken van hoop voor mensen op zoek naar waarheid en historische gerechtigheid.” 
- Beatrice de Graaf
Hoogleraar Geschiedenis van Internationale Betrekkingen Universiteit Utrecht​

“De vakbekwame en betrokken hulp van de staf is een constante factor sinds mijn eerste stap in het RIOD 35 jaar geleden. Vele projecten hebben het Joods Historisch Museum en het NIOD gezamenlijk gedaan. Deze institutionele samenwerking is van groot belang, alsmede de uitwisseling van de collegae die in het veld van herinneringspolitiek werkzaam zijn. Gefeliciteerd en ik blijf jullie volgen vanuit Berlijn.”
- Hetty Berg
Directeur Jüdisches Museum Berlijn

“Mijn grootvader Hendrik Jan Woudenberg collaboreerde tijdens de bezetting als de leider van het Nederlandse Arbeidsfront (ANF) met de Duitsers. Om meer over hem te weten te komen ben ik herhaalde malen naar het NIOD geweest, waar ik wat hem betreft een schat aan informatie heb gevonden, die mij daar altijd zeer bereidwillig ter beschikking werd gesteld. Ik heb ook veel foto's van mijn grootvader en zijn gezin overhandigd gekregen. Ik weet nu heel veel meer over mijn achtergrond en heb in het NIOD de antwoorden op mijn vragen gevonden, die mijn overleden grootvader niet meer heeft kunnen geven.
- Helmert Woudenberg
acteur, regisseur en schrijver

“Een diepe buiging voor het NIOD! Tijdens mijn onderzoek voor de biografie van Etty Hillesum heb ik in het archief meermaals bijzondere ontdekkingen gedaan. Het NIOD is de schatbewaarder van een geschiedenis die alleen maar actueler lijkt te worden. “
- Judith Koelemeijer
schrijfster en journaliste

“Het NIOD heeft erkenning afgedwongen. Onverminderde behoefte om daar waar het moet, ontmenselijking een gezicht gegeven. Daarom neem ik de vrijheid mijn gelukwens te bekleden met een opdracht: ik verwelkom doordrenkte onderzoek naar kolonialisme. Onderzoek van de onbekende geschiedenis en deelname aan het verzet/ strijd door jonge Surinamers tegen de Duitse bezetting vanuit Suriname. Houd de verhalen levend. Een bezinningsvolle viering!”
- Gerda Havertong
Actrice en theatermaker

“Onderzoek van het NIOD naar de uitwerking van oorlogen en genocide op individuen en samenleving is niet alleen van cruciaal belang voor het vergaren van wetenschappelijke kennis maar ook voor wat in het Duits zo treffend heet ‘Vergangenheitsbewaltigung‘; het helpt samenlevingen in het reine te komen met verledens waar men soms liever van weg kijkt. Het NIOD doet dit al 75 jaar op voortreffelijke wijze! “
- Rianne Letschert
Rector magnificus Maastricht University

“NIOD is een onmisbaar instituut als het gaat om onderzoek naar de Tweede Wereldoorlog. Ook 75 jaar na dato zijn nog steeds niet alle verhalen verteld. Sterker nog, in deze tijden komt er ruimte voor verhalen die eerder niet verteld konden worden. Het Stadsarchief Rotterdam onderzoekt samen met NIOD de houding van de gemeente Rotterdam tegenover Joodse stadsgenoten na de oorlog. En NIOD-onderzoeker Marleen van den Berg promoveert op de Jodenvervolging in Rotterdam. Ik kijk uit naar beide publicaties.”
- Ahmed Aboutaleb
Burgemeester van Rotterdam

“Van de Tweede Wereldoorlog en Srebrenica tot de dekolonisatie: al 75 jaar biedt het NIOD ons een wetenschappelijk en onafhankelijk perspectief. Historisch diepgravend én relevant in het hier en nu. Als historicus en minister-president zeg ik: chapeau en gefeliciteerd!”
- Mark Rutte
Minister-president

"Het NIOD heeft het gesprek over de Tweede Wereldoorlog op gang gebracht, mede dankzij veel materiaal van ooggetuigen." Dat zegt Paul Blokhuis in zijn videoboodschap, die u hier kunt zien.

"Het NIOD is al 75 jaar de naald in het kompas van onze oorlogsgeschiedenis," aldus Femke Halsema, burgemeester van Amsterdam. Haar videoboodschap bekijkt u hier.

“Voor mijn (groot)ouders was de Tweede Wereldoorlog allesbepalend, en was het NIOD echt hét oorlogsdocumentatie-instituut. Ik heb enorme waardering voor de verbreding van de aandacht naar genocide en holocaust studies en voor de rol die het NIOD speelt in het zelfonderzoek naar ons nationale verleden.”
- Wim van Saarloos
president KNAW

“In Tweede wereldoorlog liggen veel verhalen over de rol van de koloniale soldaten uit Marokko aan het oorlogsfront. Ook hier doet het NIOD onderzoek naar en verschaft mij de historische data en feiten die ervoor zorgen dat ik een geloofwaardig verhaal kan vertellen over het lot en leven van deze soldaten.”
- Abdelkader Benali
schrijver en tv-presentator

“Het NIOD geeft ongemakkelijke antwoorden op ongemakkelijke vragen. Voor ons als Herinneringscentrum Kamp Westerbork is het NIOD een onmisbare samenwerkingspartner met collega’s aan wiens kennis en inzichten we ons graag scherpen. En dan die archieven en die bibliotheek! Met niet alleen alle standaardwerken binnen handbereik, maar ook, om maar een voorbeeld te noemen, het telefoonboek van Warschau uit 1942, vol van adressen in een stratenplan dat allang niet meer bestaat. Blijf het verleden naar het heden brengen – dat is mijn wens. Alle goeds voor een betekenisvolle toekomst!”
- Gerdien Verschoor
Directeur Herinneringscentrum Kamp Westerbork