17 oktober 2016

Promotie Anda Zara over het gebruik van propaganda tijdens  de Indonesische onafhankelijkheidstrijd

Als Soekarno op 17 augustus 1945 de onafhankelijkheid van de Indonesische republiek uitroept is er van eenheid onder de zeventig miljoen inwoners weinig sprake. Integendeel. De Japanse bezetting en capitulatie brengt economische en politieke chaos. De bevolking is etnisch en religieus verdeeld, beperkt politiek betrokken en het republikeinse overheidsapparaat staat in de kinderschoenen. Toch weet de jonge republiek de bevolking te enthousiasmeren voor de revolutie, onafhankelijkheid en nationale eenheid. De Indonesische historicus Anda Zara toont hoe de republiek met doelgerichte propaganda daarin slaagde.

Britse tanks patrouilleren in de straten van Batavia. Op de tram onafhankelijkheidsleuzen. (Opname: 29-10-1945) BeeldbankWO2/NIOD

Als Soekarno op 17 augustus 1945 de onafhankelijkheid van de Indonesische republiek uitroept is er van eenheid onder de zeventig miljoen inwoners weinig sprake. Integendeel. De Japanse bezetting en capitulatie brengt economische en politieke chaos. De bevolking is etnisch en religieus verdeeld, beperkt politiek betrokken en het republikeinse overheidsapparaat staat in de kinderschoenen. Toch weet de jonge republiek de bevolking te enthousiasmeren voor de revolutie, onafhankelijkheid en nationale eenheid. De Indonesische historicus Anda Zara toont hoe de republiek met doelgerichte propaganda daarin slaagde.

In tegenstelling tot bijvoorbeeld totalitaire staten als Nazi-Duitsland of de Sovjet-Unie ontbrak het de republikeinse regering aan een geoliede propaganda-infrastructuur.  Bovendien verkondigen pro-republikeinse, niet aan de regering gebonden en niet door de overheid gestuurde groepen de boodschap van onafhankelijkheid. Er ontstond een structuur van losse allianties tussen officiële en informele en professionele en amateuristische propagandisten.

Geweldspiraal

In dit klimaat lukte het voorstanders van onafhankelijkheid ook om het gebruik van geweld aan te moedigen en te rechtvaardigen tegen Nederlanders, Britten en andere Indonesiërs. De republikeinse regering had geen effectieve machtsmiddelen om dit geweld een halt toe te roepen.

De jonge republiek zocht buitenlandse erkenning als onafhankelijke natiestaat. Indonesië was verrassend succesvol in het verspreiden van propaganda in het buitenland en het verkrijgen van buitenlandse steun, met name in de Arabische wereld.

De Indonesische onderzoeker Anda Zara promoveert op Voluntary Participation, State Involvement: Indonesian Propaganda in the Struggle for Maintaining Independence, 1945-1949 op 19 oktober om 10.00 uur in de Agnietenkapel van de UvA. Promotor is Prof. dr. Peter Romijn. Copromotor is dr. Peter Keppy (beide NIOD).