27 maart 2018

Onlangs kreeg het NIOD weer een bijzondere schenking. Meneer Ernst Verduin schonk ons documenten van de hoedenfabriek van zijn vader en zijn oom in de Rapenburgerstraat.

Dames met hoeden (1944) - collectie NIOD-171432 - fotograaf mr. A Hustinx
Dames met hoeden en bontkragen in 1944

Abraham Verduin (roepnaam Albert) begon in 1924 in zijn woonhuis in de Amsterdamse Pijp met de productie van ‘haarvilten’ dameshoeden. Al spoedig kwam broer Leon in het bedrijf, verhuisde de fabriek naar de Rapenburgerstraat en groeide de Hoedenfabriek Gebr. Verduin uit tot een onderneming met flink wat medewerkers. Het 12,5-jarig bestaan in 1936 werd groots gevierd met een diner in Hotel Krasnapolsky.

Feestelijk diner in Hotel Krasnapolsky om het 12,5 jarig bestaan van Hoedenfabriek Gebr. Verduin te vieren.

En toen kwam de Duitse bezetting. De broers Verduin probeerden de anti-Joodse maatregelen vóór te zijn door een niet-Joodse medewerker tot directeur te benoemen en zelf zich officieel terug te trekken uit het bedrijf, maar in 1941 werd het bedrijf toch onder ‘Verwaltung’ gesteld. Verwalters (beheerders) hadden als taak bedrijven van Joden permanent, of tot de onderneming verkocht werd, onder beheer te nemen. Veel Joodse bedrijven werden op deze manier leeggeroofd, maar zo niet de hoedenfabriek, die redelijk ongeschonden uit de oorlog kwam.

De beide broers, Albert’s dochter Wanda en veel van hun Joodse werknemers werden tijdens de Jodenvervolging vermoord. Albert’s zoon Ernst overleefde Vught, Auschwitz en Buchenwald.

Na de oorlog ging het helaas bergafwaarts met de hoedenfabriek en in 1954 werd het faillissement uitgesproken. Het pand in de Rapenburgerstraat werd in 1960 door de gemeente Amsterdam opgekocht en vervolgens gesloopt, net als het grootste deel van de straat.

Over de Rapenburgerstraat is onlangs een boek verschenen van Guus Luijters, Rapenburgerstraat 1940-1945 (Amsterdam : uitgeverij Nieuw Amsterdam, 2018) en tot 17 juni 2018 is er een tentoonstelling in het Stadsarchief Amsterdam. Over de hoedenfabriek en de familie Verduin kunt u ook lezen in het boek van Ernst Verduin, Over leven : Vught, Auschwitz, Buchenwald  (Laren : Uitgeverij Verbum, 2016).

Het archief van de Hoedenfabriek Gebr. Verduin is bij het NIOD te vinden als archief 525, Hoedenfabriek Gebr. Verduin.