18 juni 2012

Het NIOD is zeer verheugd met de schenking van het frontdagboek van de ‘voorman’ van de Nederlandse SS, Henk Feldmeijer. In dit dagboek staan persoonlijke notities over Feldmeijers ervaringen aan het Oostfront tussen 11 juni 1942 en 21 februari 1943. Het dagboek is een uniek egodocument en geeft op een zeer persoonlijke wijze inzicht in het leven van één van de meest prominente collaborateurs uit de Tweede Wereldoorlog.

Henk Feldmeijer

Het is historicus Bas Kromhout die dit dagboek op het spoor is gekomen. Hij is onlangs gepromoveerd op het proefschrift Henk Feldmeijer en de Nederlandse SS. Tijdens zijn onderzoek ontdekte hij een aantal nieuwe bronnen, waaronder een tot dusver onbekend frontdagboek van Feldmeijer. Kromhout: ,,Dit unieke document stelt de onderzoeker in staat in de huid van een Nederlandse SS’er aan het oostfront te kruipen. Behalve aan de strijd zelf besteedt Feldmeijer onder meer aandacht aan de constante jacht op voedsel, de luizen en het vuil, de behoefte aan berichten van thuis, de verveling en de frustratie.”

Henk Feldmeijer (1910-1945), zoon van een Groningse beroepsmilitair, sloot zich in 1933 aan bij de NSB. De rebelse jonge student wis- en natuurkunde ontwikkelde zich in de loop van de jaren dertig tot beloftevol jong kaderlid binnen de beweging van ingenieur Mussert. In de oorlog raakte Feldmeijer verder verwijderd van de in zijn ogen gematigde ‘burgerman’ Mussert en vond hij aansluiting bij de radicale, groot-Germaanse richting binnen de NSB, die een opgaan van Nederland in Duitsland voorstond.

Feldmeijer, met steun van de Höhere SS- und Polizeiführer (HSSPF) Hanns Albin Rauter, werd op 9 september 1940 geïnstalleerd als ‘voorman’ van de Nederlandse SS, een Nederlands filiaal van Himmler’s SS-organisatie. Feldmeijer was een overtuigd SS’er en werd in toenemende mate door de Duitse bezetter beschouwd als een serieus alternatief voor de gematigde Mussert en in SS-termen ‘rasonzuivere’ Rost van Tonningen.

Nadat Feldmeijer in 1943 terugkeerde van het Oostfront, werd hij radicaler, raakte hij vaker in conflict met Mussert en greep hij naar steeds rigoureuzere middelen. Zijn betrokkenheid bij de zogenaamde Aktion Silbertanne – een serie moordaanslagen van Nederlandse SS’ers op leden van het verzet in 1943-1944 – was hiervan één van de meest sprekende voorbeelden. Op 22 februari 1945, op weg naar het front, werd de 34-jarige Feldmeijer nabij Raalte dodelijk getroffen door een geallieerde bommenwerper.

Het oorlogsdagboek van Feldmeijer is vanwege de Wet Bescherming Persoonsgegevens beperkt openbaar en kan na toestemming van het NIOD worden ingezien in de studiezaal.