23 juni 2016

Ooit gehoord van Het Piegertje uit Amsterdam, Dixi’s weekuitgave uit Dedemsvaart of De Glimworm uit Zwaag? Het zijn verzetsbladen, net als Trouw, Het Parool of Vrij Nederland. Als reactie op de Duitse bezetting werden tijdens de Tweede Wereldoorlog vele honderden verzets- of ondergrondse bladen uitgegeven. Dit jaar vult de Koninklijke Bibliotheek (KB) samen met de Wikipedia-gemeenschap en het NIOD een gat in de online geschiedschrijving, door deze kranten systematisch op Wikipedia te beschrijven. Daarvoor zijn de organisaties op zoek naar helpende handen die informatie over die bladen aan de encyclopedie kunnen toevoegen en verbeteren.

Verzetskrant Metro

De hele illegale pers op één plek

Na de bevrijding heeft het NIOD zo’n 1300 illegale bladen achterhaald, gearchiveerd en van context voorzien. Dat heeft geleid tot het boek De ondergrondse pers 1940-1945, hét standaardwerk (1954) over de illegale pers in Nederland. In 2010 zijn dankzij het programma Erfgoed van de Oorlog alle ondergrondse kranten gedigitaliseerd. Die zijn te lezen via Delpher, de landelijke verzamelplaats van op woordniveau doorzoekbare historische boeken, kranten en tijdschriften.

Op basis van deze bronnen is op Wikipedia een eerste aanzet gemaakt om alle bladen een eigen artikel te geven. Daarbij zijn ook verzetspersonen, illegale groepen, drukkerijen en uitgeverijen die bij de verzetsbladen betrokken waren in kaart gebracht. Dit is uniek, want de illegale pers werd tot nu toe nog nooit in zijn geheel op één plek op het web beschreven. Onderzoekers zullen daardoor verbanden kunnen leggen, wat uiteindelijk kan leiden tot nieuwe inzichten, verhalen en ontdekkingen.

Schrijf ook verzetsgeschiedenis

Na deze eerste aanzet is er nog veel werk te verzetten. De artikelen over de ondergrondse bladen en daarbij betrokken personen, groepen, drukkerijen en uitgeverijen kunnen verbeterd, uitgebreid en beter met elkaar verbonden worden. Hiervoor zijn de KB en het NIOD op zoek naar mensen die verzetsgeschiedenis willen schrijven.

Voor meer informatie zie: www.tinyurl.com/verzetskranten. Daar staat een handleiding voor deelnemers en alle achtergrondinformatie over het project. De KB en het NIOD organiseren in de loop van het jaar een aantal bijeenkomsten waar  alle belangstellenden samen aan het project kunnen werken.

Het project is een initiatief van de Koninklijke Bibliotheek (KB, nationale bibliotheek van Nederland), in samenwerking met de Wikipedia-gemeenschap en met steun van het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies en de Vereniging Wikimedia Nederland.