15 mei 2018

Veelgestelde vragen over de afgeplakte pagina's uit het dagboek van Anne Frank.

1. Wat staat er op de ontsloten pagina’s?

“Deze verknoeide blz. zal ik maar benutten om “schunnige” moppen op te schrijven.”, schrijft Anne op 28 september 1942. Zij zit dan krap drie maanden ondergedoken in het Achterhuis. In een poging om een haar ogen ‘verknoeide’ pagina in haar geliefde dagboek te redden, noteert zij eerst vier  ‘schunnige’ moppen. Van die moppen stapt Anne over naar het onderwerp seksuele voorlichting en doet net alsof zij die aan iemand moet geven.

2. Hoe zijn jullie achter de inhoud van de afgeplakte pagina’s gekomen?

In 2016 zijn de dagboeken van Anne Frank gefotografeerd ten behoeve van onderzoek naar de conditie van de dagboeken. Ook de twee afgeplakte pagina’s zijn toen gefotografeerd. Er is in feite door de afgeplakte pagina heen gefotografeerd en dankzij digitale technieken is de tekst zichtbaar geworden. De Anne Frank Stichting maakte daarover dit filmpje

3. Waarom heeft Anne Frank de pagina’s afgeplakt?

Dat weten we niet. Wat we wel weten is dat Anne regelmatig naar haar dagboeknotities keek en er veranderingen in aanbracht. Zo schreef Anne in een van haar notities van 28 september 1942, dat ze bepaalde ‘dingen’ achteraf van een ‘nieuw standpunt’ bekeek. Een aantal keren schrijft Anne expliciet dat ze bang is dat andere personen in het Achterhuis haar dagboek zullen lezen. Het gaat dan meestal om passages waarin die personen zelf voorkomen. Op 22 september 1942 vertelt ze bijvoorbeeld dat mevrouw Van Pels haar dagboek wilde lezen.  

Mogelijk was Anne hier ook bang voor toen ze op 4 oktober 1942 schreef: “Papa moppert het weer en dreigt dat hij mijn dagboek zal afnemen, o onoverwinnelijk[e] schrik, ik zal het in het vervolg ook maar verstoppen.”

4. Heeft Anne meer pagina’s in haar dagboeken afgeplakt?

Nee, deze twee pagina’s zijn de enige pagina’s die zijn afgeplakt.

5. Is het de eerste keer dat er nieuwe teksten van Anne Frank zijn ontdekt?

Nee, in 1998 kwamen er drie losse vellen, vijf beschreven blaadjes, van Annes dagboekengeschriften naar boven. Deze zijn opgenomen in heruitgave van de wetenschappelijke editie van het NIOD (2001).

6. Anne Frank heeft deze pagina’s afgeplakt in haar dagboek. Mogen deze pagina’s zomaar openbaar gemaakt worden?

De dagboekgeschriften van Anne Frank zijn wereldberoemd. Miljoenen mensen hebben haar dagboek gelezen en het Anne Frank Huis bezocht. De dagboekgeschriften behoren tot het UNESCO Werelderfgoed. Er is dan ook een groot publiek belang verbonden met het bekendmaken van deze nieuwe tekst. Ook biedt de tekst ons de mogelijkheid van een beter inzicht in de totstandkoming van de dagboekgeschriften. Daarmee is een groot wetenschappelijk belang gediend.  

Het dagboek van Anne Frank is erfgoed met grote historische waarde, dit rechtvaardigt onderzoek ernaar. Onderzoek naar het schrijverschap van Anne Frank betekent onderzoek naar het proces van wikken en wegen en van schrijven en schrappen, zoals dat valt af te lezen aan haar dagboekteksten. Voor het inzicht in haar werkwijze zijn verworpen versies van even groot belang als toegevoegde passages. Ook de ‘afgeplakte’ tekstgedeelten behoren tot het object van onderzoek. Het toegankelijk maken ervan is vanuit wetenschappelijk opzicht net zo vanzelfsprekend als het zichtbaar maken van een verborgen afbeelding onder een schilderij van Rembrandt.

Er zijn al eerder, op verschillende momenten, teksten uit de dagboekgeschriften van Anne Frank openbaar gemaakt die niet door haarzelf voor publicatie waren bestemd. Dat is al gebeurd bij de eerste, door haar vader verzorgde uitgave in 1947 en later bij de samenstelling door het NIOD van de kritische editie, die in 1986 verscheen en in 2001, na de ontdekking van vijf nieuwe dagboekpagina’s, opnieuw is uitgegeven.