22 november 2018

Wat moet er gebeuren met koloniale kunst van omstreden herkomst? De Franse President Emmanuel Macron vroeg eerder dit jaar een commissie onder leiding van Bénédicte Savoy (Frankrijk) en Felwine Sarr (Senegal) om een adviesrapport uit te brengen, dat op 23 november wordt gepresenteerd maar inmiddels is uitgelekt.

De belangrijkste aanbeveling in het adviesrapport is de bewijslast om te draaien: bij een restitutieverzoek zal voortaan de eigenaar moeten bewijzen op een legitieme wijze aan de cultuurgoederen gekomen te zijn. De commissie adviseert dat objecten die zonder toestemming van de landen van herkomst naar Frankrijk zijn gebracht, zouden moeten worden teruggegeven als het land van herkomst daar om vraagt. Deze teruggave zou onderdeel moeten zijn  van een gezamenlijk proces van informatievergaring, onderzoek, wetenschappelijke uitwisseling en training gedurende de komende vijf jaar.

Het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust en Genocidestudies constateert dat de discussie over restitutie van koloniale roofkunst ook in Nederland speelt en snel aan urgentie zal winnen. In oktober kondigde het Nationaal Museum van Wereldculturen reeds aan binnenkort voorwaarden bekend te maken op basis waarvan belanghebbenden de roofkunst kunnen claimen.

Volgens NIOD-directeur prof. dr. Frank van Vree sluit de problematiek van roof en restitutie naadloos aan bij het werkterrein van het NIOD, waar het gaat om het al lopende omvangrijke onderzoek naar rechtsherstel en de gevolgen van oorlog en massaal geweld en het werk van het sinds september 2018 bij het NIOD gevestigde Expertisecentrum Restitutie Cultuurgoederen. Om die reden zal het instituut zonder twijfel betrokken worden bij het toekomstig onderzoek naar koloniale roofkunst.