19 december 2018

December is een feestelijke en vreedzame maand. Althans, volgens het wensbeeld gebaseerd op eeuwenlange christelijke invloeden en eigentijdse kerstreclame. Als burgers en consumenten worden we er voortdurend op gewezen om te geven om én aan anderen. Dat resulteert in een zoektocht naar cadeaus langs lonkende etalages, fysiek en virtueel. Dwalend langs uitstalkasten tref je soms onverwachte vondsten van zaken die ooit vertrouwd waren maar inmiddels zijn weggezakt in de herinnering. NIOD senior-onderzoeker Kees Ribbens over de verbeelding van de Tweede Wereldoorlog in de december-kado's.

De plaatselijke Big Bazar, een variant op de Action-winkels die Nederland stormachtig hebben veroverd, blijkt te midden van rekken vol speelgoed plastic soldaatjes te hebben. Het gaat om pakjes die op de verpakking in het Engels als ‘military figures’ worden aangeduid. In het Duits en het Frans hebben ze eveneens zo’n neutrale, haast nietszeggende benaming; in het Nederlands heten ze simpelweg ‘speelgoedsoldaatjes’. Voor de prijs hoef je het niet te laten, 99 eurocent per pakje.  Het plastic zakje bevat tevens een uit stevig plastic vervaardigde vlag en in maar liefst 24 Europese talen wordt aangegeven dat het spul niet geschikt is voor kinderen van jonger dan 36 maanden. Het speelgoed is, in lijn der verwachting, afkomstig uit China en gedistribueerd door een groothandel in Eindhoven onder de merknaam EddyToys. Ik koop van de drie verschillende zakjes met soldaten – in elke verpakking hebben de mannetjes een eigen kleur – elk een exemplaar.

De kartonnen strook bovenaan de doorzichtige plastic verpakking toont een viertal hedendaagse militairen waarvan het silhouet afsteekt tegen een bewolkte zonsondergang, een beeld dat doet denken aan een bekende filmaffiche voor Band of Brothers. Op de voorgrond is de afbeelding vermengd met een groep plastic soldaatjes, net iets te klein afgebeeld om direct te kunnen identificeren. Op de  verpakking zijn ze allemaal groen, zoals de figuurtjes in het zakje met de Amerikaanse vlag, maar de soldaatjes met de Engelse vlag zijn in werkelijkheid rood en die met de Duitse vlag blauw.

Twee dingen vallen direct op bij het openmaken van de verpakking. Allereerst blijken de vlaggen niet te passen bij de soldaatjes. Ten tweede tonen de militaire figuren geen strijders in hedendaagse uitrusting maar vallen ze terug op historische voorbeelden die voortkomen uit een periode die al te gemakkelijk als uitgangspunt dient voor wat we blijkbaar nog steeds als meest vanzelfsprekende verbeelding van oorlogstaferelen beschouwen: de onvermijdelijke Tweede Wereldoorlog.

Lees de volledige blog hier.