Consortium Koloniale Collecties

Het Consortium Koloniale Collecties is een samenwerking tussen Museum Bronbeek, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Rijksmuseum, Wereldmuseum en NIOD. Het consortium houdt zich bezig met de herkomst en toekomst van erfgoedcollecties die in de context van kolonialisme naar Nederland zijn verscheept. Het ondersteunt collectie beherende instellingen bij herkomstonderzoek door kennis te delen, een vraagbaak te zijn en belanghebbenden een netwerk te bieden.

Ondersteuning van teruggavebeleid en stimulering van onderzoek

Sinds 2022 adviseert een onafhankelijke adviescommissie de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over teruggaveverzoeken van cultuurgoederen die zijn weggenomen in koloniale context. Inmiddels zijn honderden objecten gerestitueerd aan landen als Indonesië, Sri Lanka en Nigeria. Om de uitvoering van dit teruggavebeleid van koloniale cultuurgoederen te ondersteunen en onderzoek te stimuleren is – los van deze adviescommissie – een Consortium Koloniale Collecties in het leven geroepen.

Rol van het NIOD in het Consortium Koloniale Collecties

Vanwege onze ervaringen met restitutieonderzoek met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog en betrokkenheid bij eerdere projecten over koloniale collecties doet het NIOD aan het Consortium mee. Vanuit onze academische en onafhankelijke positie proberen we aan de ontwikkeling van dit nieuwe onderzoeksveld bij te dragen. Tussen 2022 en 2025 coördineerde NIOD binnen het Consortium een tweetal projecten.

Digitale zoekhulpen voor herkomstonderzoek koloniale collecties

NIOD-onderzoekers hebben een serie van tientallen digitale zoekhulpen gecreëerd om herkomstonderzoek naar objecten en archieven in Nederlandse collecties te vergemakkelijken, voor onderzoekers uit landen van herkomst en conservatoren van Nederlandse erfgoedinstellingen. In concrete zoekhulpen krijgt de onderzoeker informatie en tips aangereikt over bijvoorbeeld de belangrijkste (historische) volkenkundige musea en erfgoedinstellingen, specifieke categorieën van personen zoals missionarissen en militairen, en algemene informatie over het doen van herkomstonderzoek.

Deze zoekhulpen zijn te vinden op de Colonial Collections Datahub van het Consortium Koloniale Collecties, die koloniale collecties in Nederland toegankelijk maakt.

Contactpersoon binnen het NIOD over het Consortium Koloniale Collecties is Klaas Stutje.

Fellowshipprogramma "Moving objects, Mobilising Culture”

In de periode 2022-2025 financierde het Consortium de komst van de komst van een zevental onderzoekers naar Nederland. Historici. Historici, archeologen, antropologen en kunstenaars afkomstig uit verschillende landen van herkomst deden vijf maanden lang onderzoek naar objectcollecties en archieven die zijn verworven in een koloniale context en die zich op dit moment in Nederland bevinden. Deze fellows draaiden mee in het fellowshipprogramma van het Netherlands Institute for Advanced Study (NIAS), terwijl ze wetenschappelijk waren ingebed binnen het NIOD en het Koninklijk Instituut van Taal-Land- en Volkenkunde (KITLV).

Voormalige fellows:

Adrian Perkasa (fellow bij NIOD en KITLV in 2023), project titel: Leiden as a Black Hole, the 'Object-Site Centred' Approah to explore the life-history of Indonesian Collections in the Netherlands. to explore the life-history of Indonesian Collections in the Netherlands.
Nadia Ait Said-Ghanem, project titel: Cuneiform tablets in Dutch museums and the Iraqi-French antiquities dealer Elias Gejou.
Caroline Fernandes Caromano, project titel: (Re)Interweaving past and present, 17th century paintings and the portrayed peoples of Dutch Brazil.
Theo Frids Hutabarat, project titel: Reimagining Pustaha, Re-imaging Batak Symbols.
Ganga Rajinee Dissanayaka, project titel: Transcending Borders: Cultural Mobility in Motion.
Leandro Matthews Cascon, project titel: Cultivating Objects: connecting indigenous cassava agriculture of Suriname to its materialities through a study of colonial collections in the Netherlands.
Panggah Ardiyansyah, project titel: Evocative Fragments: Archaeological Knowledge Production for Sendang Duwur and Its Dispersed Objects.