Ga direct naar: Inhoud
-
Nieuws

Digitaal deel CABR te raadplegen bij het NIOD

Gepubliceerd op 2 februari 2026
Vanaf 3 februari 2026 zijn in de studiezaal van het NIOD twee computers beschikbaar waarop het gedigitaliseerde deel van het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) is te raadplegen. Er is op dit moment ongeveer 35% van het CABR gedigitaliseerd.  In het CABR, het grootste oorlogsarchief van Nederland, bevinden zich dossiers van zo’n 425.000 personen die onderzocht werden op collaboratie met de Duitse bezetter. Er kunnen ook slachtoffers, verzetsdeelnemers en getuigen voorkomen in het CABR. Twintig procent van de personen is uiteindelijk veroordeeld door een bijzonder gerechtshof of tribunaal.

Tijdelijke voorziening

Eind 2024 besloot de Minister van OCW dat het gedigitaliseerde CABR vanwege privacywetgeving niet online werd geplaatst. Wel onderschreef de minister het belang dat dit archief digitaal beschikbaar zou worden gesteld, waarna het traject startte voor een wetswijziging om dit mogelijk te maken. In afwachting hiervan is een tijdelijke voorziening ontwikkeld om te zoeken in het gedigitaliseerde deel van het CABR.  

Behalve bij het NIOD en bij het Nationaal Archief in Den Haag, kunt u het gedigitaliseerde CABR ook raadplegen bij de Regionale Historische Centra (RHC’s) in Arnhem, Assen, Den Bosch, Deventer, Groningen, Haarlem, Heerlen, Leeuwarden, Lelystad, Middelburg en Utrecht.

Reserveer een computer

Een computer om het CABR te raadplegen is te reserveren per tijdslot van 3,5 uur. Hierdoor kunnen meerdere personen per dag onderzoek doen. Uiteraard kunt u aansluitend ook de NIOD-collectie raadplegen.

De twee speciaal beveiligde computers in de studiezaal van het NIOD zijn beschikbaar voor personen met een onderzoeksbelang. Hiermee wordt bedoeld dat u een (persoonlijk) belang heeft om onderzoek te doen in het CABR. Als u een dossier wilt bekijken vragen wij u bij uw bezoek aan het NIOD een inzagebesluit in te vullen.

In het CABR komen personen voor die mogelijk nog in leven zijn. Om hun privacy te beschermen moeten onderzoekers die wetenschappelijk onderzoek in het CABR willen doen een extra formulier invullen waarin ze aangeven hoe ze om zullen gaan met de bijzondere persoonsgegevens uit het archief. Ook dit formulier kunt u invullen bij aankomst op het NIOD.

De computers moeten vooraf gereserveerd worden op deze pagina. U kunt bij uw bezoek één persoon meenemen. Vanwege de beperkte openbaarheid van het materiaal mogen er geen reproducties (print of foto) worden gemaakt. Het maken van aantekeningen is wel toegestaan.

Let op! Niet alle dossiers digitaal toegankelijk

Alle namen van personen die voorkomen in het CABR worden op de website Oorlog voor de Rechter vermeld. Staat er op de Oorlog voor de Rechter website achter een inventarisnummer ‘Niet Gescand’, dan is het dossier (nog) niet digitaal te bekijken in de NIOD-studiezaal.

Deel deze pagina

Schrijf u in voor onze nieuwsbrief

NIOD
Herengracht 380
1016 CJ Amsterdam
020 52 33 800
Openingstijden studiezaal
  • Di - Vr09:00 - 17:30 u
  • Gesloten op maandag
Let op: het NIOD zelf is op maandag gewoon geopend.