Terugkijken: NIOD Jaarlezing met Omer Bartov

De Israelisch-Amerikaanse wetenschapper Omer Bartov is hoogleraar van de leerstoel Holocaust and Genocide Studies aan de Amerikaanse Brown University. Hij doet al decennia lang onderzoek naar oorlogsmisdaden, relaties tussen ethnische groepen, en genocide. Hij publiceerde recent onder andere de boeken Anatomy of a Genocide: The Life and Death of a Town Called Buczacz (2018), en Genocide, the Holocaust and Israel-Palestine: First-Person History in Times of Crisis (2023). Bartov publiceert ook veel essays en opiniestukken in internationale media. In april 2026 kwam zijn nieuwste boek Israel: What Went Wrong? uit.

Tijdens de NIOD Jaarlezing 2026 verteld Bartov over zijn nieuwe boek. In Israel: What Went Wrong? analyseert hij de ontwikkeling van het zionisme als een beweging die begon als poging om Europese Joden te emanciperen van onderdrukking, tot een staatsideologie van etno-nationalisme. Hij stelt de vraag hoe  het kan dat een staat die in de nasleep van de Holocaust werd opgericht zelf op geloofwaardige wijze beschuldigd wordt van grootschalige oorlogsmisdaden. Hoe kunnen we omgaan met het feit dat de vernietigingsoorlog van Israël werd gevoerd met de steun – doorspekt met ontkenning en onverschilligheid – van zo veel van zijn joodse burgers? Bartov zoekt naar de wortels van de gewelddadige gebeurtenissen die zich momenteel in Israël en de Palestijnse bezette gebieden afspelen en bespreekt daarbij bij de oorsprong van het zionisme, de verwevenheid van de Israëlische onafhankelijkheid met de verdrijving van de Palestijnen, het politieke gebruik van de geschiedenis van de Holocaust, controverses over het gebruik van het woord ‘genocide’ en de onzekere toekomst.

De NIOD Jaarlezing werd in 2025, op de tachtigste verjaardag van het instituut, in het leven geroepen als jaarlijks moment om te reflecteren op actuele wetenschappelijke en maatschappelijke discussies over oorlog, massaal geweld en genocide.

Het programma bestond dit jaar uit een lezing met aansluitend de mogelijkheid om vragen te stellen door het publiek. Daarna vonden twee panelgesprekken plaats, waarin verschillende onderzoekers met Omer Bartov in gesprek gingen over thema’s als de geschiedenis van het zionisme in Nederland, het gebruik en misbruik van de herinnering aan de Holocaust, en de toekomst van Holocaust- en genocidestudies.

U kunt de lezing hieronder terugkijken.

Let op: de voertaal van deze bijeenkomst was Engels.