Anne van Mourik, MA

Haar onderzoek draait om burgers in oorlogstijd: hoe samenlevingen massaal geweld legitimeren, hoe oorlog burgers raakt en hoe burgers geweld als iets acceptabels gaan zien waar ze zelf mogelijk ook aan willen bijdragen.

Bij het NIOD was Van Mourik betrokken bij verschillende projecten. In haar proefschrift Mobilising Hunger. War and Textbooks in Germany 1914–2020 (NIOD en UvA) onderzocht ze de politicisering van twee Duitse hongerperioden: 1914–1924 en 1945–1949. Haar onderzoek viel binnen het grotere onderzoek Heritages of Hunger. Door vooral Duitse schoolboeken en museumtentoonstellingen te bestuderen, concludeert ze dat de twee hongerperioden sinds 1914 cruciaal waren voor Duitse staats- en identiteitsvorming. Van Mourik was fellow bij het Leibniz-Institut für Bildungsmedien (Georg-Eckert-Insititut) en bij de Freie Universität Berlin.

Voor haar promotie werkte ze als onderzoeker bij het NIOD onderzoek ‘Onafhankelijkheid, dekolonisatie, geweld en oorlog in Indonesië 1945-1950’. Voor het boek van Remco Raben en Peter Romijn Talen van geweld: Stilte, informatie en misleiding in de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog, 1945-1949 onderzocht ze hoe verschillende groepen in Nederland de oorlog steunden of legitimeerden, van kerken en het Rode Kruis tot journalisten en andere maatschappelijke instellingen.

Naast haar podcastwerk voor het NIOD werkt Van Mourik momenteel als postdoctoraal onderzoeker bij Sciences Po in Parijs. Voor het onderzoek The Global War on Civilians, 1905–1945 (PI Sheldon Garon, Princeton University) onderzoekt ze hoe Duitsers tussen 1914 en 1945 een weerbare samenleving en home front creëerden, en tegelijkertijd burgers uit andere landen doelwit van massaal geweld maakten.

Van Mourik’s publicaties focussen op (de politicisering van) honger in Duitsland in en na de Eerste en Tweede Wereldoorlog; het Nederlandse geweld in tijdens de Indonesische revolutie(1945–1949); de Indonesische massamoord van 1965–1966; en het Nederlandse Rode Kruis tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een selectie:

• Anne van Mourik, ‘”Shrouded in ‘Silence”?: Mediatizing Knowledge on Starvation in East and West German Textbooks (1945–1989)’, Holocaust and Genocide Studies, forthcoming (2026).
•  ‘”I haven’t eaten so well for so long!”: Representations of the Allied Blockade of Germany in German Textbooks and Film (1914–1932)’, with Mary Cox in: The Politics of Famine in European History and Memory, I. de Zwarte and M. del Arco Blanco (Routledge, 2025) 165–182.
•  ‘Honger, liminaliteit en implicated subjects: de weergave van etnisch Duits slachtofferschap in Duitse schoolboeken en het Dokumentationszentrum Flucht, Vertreibung, Versöhnung’, in Tijdschrift voor Geschiedenis no. 137.2 (2024) 263–282.
•  Grüter, R. & van Mourik, A., ‘Dutch Repatriation from the former Third Reich and the Soviet Union: political and organizational encounters and the role of the Netherlands Red Cross’ Historical Social Research, no. 45.4 (2020), 151–172.
• ‘“Trying to fulfil our destiny” Ambassadeur Emile Schiff en de Nederlands-Indonesische betrekkingen tussen 1963 en 1968’, Tijdschrift voor Geschiedenis 129.3 (2016) 373–92