Veel gestelde vragen

Veel gestelde vragen

  • Wat is genocide?

Genocide betekent volkerenmoord en is een misdaad waarbij groepen van onschuldige mensen worden vervolgd en vermoord wegens een identiteit die aan de slachtoffers wordt toegedicht. Deze misdaad is op 9 december 1948 juridisch vastgelegd in de Genocide Conventie van de Verenigde Naties. Deze conventie definieert in artikel 2 het begrip genocide als volgt:

‘Elk van de volgende handelingen met als opzet het vernietigen, geheel dan wel gedeeltelijk, van een nationale, etnische, raciale of religieuze groepering als zodanig: 'het vermoorden van leden van de groep; het toebrengen van ernstig lichamelijk of geestelijk letsel aan leden van de groep; het welbewust aan de groep opleggen van levensomstandigheden, die bedoeld zijn om de groep geheel dan wel gedeeltelijk fysiek te vernietigen; het opleggen van maatregelen om geboortes binnen de groep te verhinderen; en het met dwang overbrengen van kinderen uit de groep naar een andere groep.'

Kijk hier voor de Nederlandse vertaling van de Genocide Conventie: http://www.preventgenocide.org/nl/verdrag.htm

  • Wie heeft de term genocide bedacht?

De Poolse jurist Raphaël Lemkin (1901-1951) bedacht de term in 1944. Het is een samenstelling van de Latijnse termen: Genos (volk) en caedere (doden). Lemkin was via Zweden aan de Holocaust ontsnapt en ging daarna naar de Verenigde Staten.

  • Is er een verschil tussen het historische en het juridische begrip genocide?

Ja, historici gebruiken het begrip genocide in het algemeen in veel ruimere zin dan juristen.
Veel historici en andere wetenschappers staan kritisch tegenover het gebruik van de juridische definitie van genocide. Zo is het lastig te bewijzen of de daders zich daadwerkelijk met opzet (ook wel intentie) schuldig hebben gemaakt aan genocide.
Een ander heikel punt is het aantal groepen dat de wettelijke definitie beslaat. Dit  zijn ‘slechts’ vier specifieke groepen; nationale, etnische, raciale of religieuze groepen. Bij het opstellen van het verdrag in 1948 werden ook andere definities overwogen die sociale en politieke groepen beschermde. De Sovjet-Unie en andere staten waren tegen de opname van politieke groepen in de conventie. Andere regeringen gingen hiermee akkoord om er voor te zorgen dat de definitieve tekst door zoveel mogelijk landen werd geaccepteerd.

  • Welke genociden kennen we?

De geschiedenis kent talloze genociden. Het fenomeen is zo oud als de mensheid zelf. De Romeinen (300 v. C – 500 n. C.) veroverden volksstammen, vermoordden de mannen en verkrachtten hun vrouwen zodat ze baby’s met de vijand kregen. Op die manier werd een volk van zijn oorspronkelijke identiteit ontdaan en ging een nieuwere generatie schijnbaar natuurlijkerwijs op in het Romeinse Rijk.
Maar bijvoorbeeld ook beschavingen als die van de Inca’s en de Azteken in Zuid- en Noord-Amerika (tussen 1500 en 1600) zijn vernietigd. Op deze website is vooralsnog informatie te vinden over de zogenaamde moderne genociden: de genociden van de 20e eeuw.

  • Over welke moderne genociden is op deze website informatie te vinden?

Armeense genocide (1915)
Genocide op de Joden ( Holocaust, 1941-1945)
Cambodjaanse genocide (1975-1979)
Rwandese genocide (1994)
Genocide in Srebrenica (1995)

  • Waarom gebruiken en misbruiken politici het begrip genocide?

Zowel het gebruiken als het ontkennen van genocide heeft in het algemeen te maken met criminaliseren van de (politieke) tegenstander. De ontkenning van de Armeense genocide en de Holocaust zijn de meest bekende en voorkomende vormen.

Vaak vinden slachtoffers en hun nabestaanden het belangrijk dat de daders van de genociden schuldig worden bevonden, ook wanneer de daders niet meer juridisch te vervolgen zijn. In de meeste gevallen zit er een juridisch nadeel aan een schuldbekentenis verbonden, omdat slachtoffers en/of hun nabestaanden dreigen met financiële claims. Meestal wordt, als een gevolg hiervan, een beschuldiging door de daders afgewezen. 

  • Wat is het verschil tussen de termen Holocaust en Shoah?

Met Holocaust en Shoah wordt hetzelfde bedoeld, namelijk de genocide op de Joden (1941-1945). Holocaust betekent in het Grieks brandoffer/zoenoffer en die term is een minder zorgvuldige keuze dan het begrip Shoah. Shoah betekent in het Hebreeuws grote vernietiging, een woord dat de lading beter dekt vanuit het Jodendom, maar ook qua omvang van deze genocide.

  • Worden daders van genocide gestraft en op welke manier?

De Genocide Conventie die op 9 december 1948 werd aangenomen door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties trad op 12 januari 1951 formeel in werking. Hoewel deze conventie door 142 landen onderschreven is, betekent niet dat verantwoordelijken en daders van een genocide vanaf dat moment allemaal werden bestraft. Pas bij de oprichting van het International Criminal Tribunal for the Former Yugoslavia (ICTY) in mei 1993 en het Internationaal Tribunaal voor Oorlogsmisdaden in Rwanda in november 1994 door de Verenigde Naties, is hier verandering in gekomen. Het waren de eerste internationale tribunalen.