Anne van Mourik promoveert aan Universiteit van Amsterdam

Gedurende twee periodes, tussen 1914 en 1924, en opnieuw tussen 1945 en 1949, leden honderdduizenden Duitsers aan ernstige ondervoeding en honger. Beide perioden waren het gevolg van totale oorlogvoering, en vooral in de steden was honger een dagelijkse realiteit. In haar dissertatie laat Anne van Mourik zien dat deze hongerperioden geen tijdelijke crises waren, maar diep ingrepen in Duitse politieke en maatschappelijke ontwikkeling tussen 1914 en 2020.

De hongerervaringen van de Eerste Wereldoorlog (WOI) droegen bijvoorbeeld bij aan beleid dat in nazi-Duitsland nieuw lijden veroorzaakte en legitimeerde. De overtuiging dat Duitsland WOI had verloren doordat honger het thuisfront had ondermijnd, leidde ertoe dat voedselzekerheid onder Hitler absolute prioriteit kreeg. Om voedsel voor Duitsers veilig te stellen, werden Joden, Slavische bevolkingsgroepen en anderen die als ‘nutteloze eters’ werden bestempeld, doelbewust uitgehongerd. Dit onderzoek laat zien hoe het steeds meer genormaliseerd werd, dat Duitsers recht hadden op voedsel ten koste van anderen.

Hoe over honger wordt gesproken kan dus nieuwe hongersnoden aanwakkeren. Het alternatief is daarentegen ook mogelijk: hongergeschiedenis kan ingezet worden om voedselhulp te stimuleren. Precies daarom stelt van Mourik in dit proefschrift dat het essentieel is om niet alleen hongersnoden zelf te bestuderen, maar ook de verhalen, herinneringen en politieke keuzes die eruit voortkomen.

Door vooral Duitse schoolboeken en museumtentoonstellingen te bestuderen, concludeert Van Mourik dat de twee hongerperiodes sinds 1914 cruciaal waren voor Duitse staats- en identiteitsvorming. Steeds opnieuw gebruikten opeenvolgende regimes de hongerervaringen om hun politieke keuzes te legitimeren: van oorlog en territoriale expansie tot internationale samenwerking, Koude Oorlog-allianties en migratie.

Te volgen via een livestream

De promotiebijeenkomst zal plaatsvinden in de Aula van de Universiteit van Amsterdam. Ook zal de promotie live te volgen zijn via een livestream. Ga naar de website van de Universiteit van Amsterdam voor meer informatie.

Promotiecommissie

Promotores: 
prof. dr. P. Romijn (Universiteit van Amsterdam)
prof. dr. M.C.M. Corporaal (Radboud Universiteit)
Copromotores: dr. I.J.J. de Zwarte (Wageningen University &Research)

Overige leden: 
prof. dr. P.H. van Dam (Universiteit van Amsterdam)
prof. dr. N.D. Adler (Universiteit van Amsterdam)
prof. dr. T. Tönsmeyer (Bergische Universität Wuppertal)
dr. M.J. Föllmer (Universiteit van Amsterdam)
dr. J.C. van der Vlies (Erasmus Universiteit Rotterdam)